Geçenlerde inşaat, mobilya ve çelik sektörlerinden arkadaşların bulunduğu ortamda işler nasıl gidiyor, ekonomi nasıl diye konuşurken arkadaşların nasırlı parmağına basılmışçasına hep bir ağızdan beni sektörlerinin problemleriyle bombardımana tuttular. Gazeteci duyarlılığı ile dinlediğimde bütün arkadaşların ortak kaygısının piyasalardaki nakidite krizine çözüm olarak kullandıkları “ÇEK UYGULAMASI”nın firmaları ve ekonomiyi yok etmeye devam ettiğini gördüm.

9. yüzyıldan beri kullanımda olan nakit paranın veya karşılığı olan parayı temsil eden ÇEK şuan firmaların gözünde vadesi verilen bir para hayalinden başka bir şey değil.

Nakit paraya ulaşamayan esnaf, sanayici artık ÇEK ile öyle oyunlar, kurgular yapıyor ki hani şeytanın aklına gelmez denilecek şeyler. İki firma düşünün ikisinin de elinde nakit parası yok ama maaş günü gelmiş çatmış karşılıklı ikişer çek yazılır 3 -4 ay sonra geleceği hayali kurulan paraya iki firmada gider yeni dönemin tefecilerine vadesine göre yüzde 5’den 30’a varan zararla çeki nakit paraya çevirir. Karşılıklı faturalar kesilir, yüzde 20’den KDV’ler ödenir. Tabi ki devlet alışveriştenkazanılan paradan KDV’nin yanında gelir vergisini alır.

Şimdi aklınıza şu gelebilir. Bu firmalar daha şimdiden en az yüzde 50 zarar etti. Acaba bu parayıyaptığı işten kazana bilecek mi?

Bu piyasa şartlarında daralan iş hacimlerinde çeklerin ödenememesi, nakit paraya ulaşılmama durumlarında oluşacak durum belli “KÜÇÜLME”

Paraya ihtiyacı olan firmanın küçülerek süreçten kurtulma şansı yok denecek kadar azdır ancak firmanın çöküşünü yavaşlatırken, işten çıkarılacak personel ve firmanın birinin batmasının diğer firmalara olan zararı ile domino etkisi ile toplumun çöküşünü fakirliği artıracaktır.

Muhabbet ilerleyince peki nasıl yapıyorsunuz ayakta kalıyorsunuz deyince, acı bir şekilde ayakta kalamayan firmaların sahiplerinin intiharı düşünecek kadar kaosun içinde olduklarını, her gün şu firma kapanmış bu firma konkordato ilan etmiş diye fısıltı gazetesinin yayıldığını anlatıyorlar. Hani teşbihte hata olmaz kurbanda kesim sırasını bekleyen kurbanlıklar gibi sonu belli bir süreç.

Devlet bu işin neresinde denildiğinde KDV’si, gelir vergisi, sgk primi, bankalardan bile fazla faiz ile yapılandırılmak zorunda kalınan tutarlarla devletin durumu iyi gibi görünüyor. Zarar yok gibi !  Yani; devlete borcumuz baki deyip ödenmeyen ve giderek artan borç yükü. Elektrik, doğalgaz, su faturaları, belediyeler pastanın üzerindeki çilek resmen.

Bir de çözüm bulunmuş, çekini ödeyemeyen esnaf ve sanayiciye ödeyebilmesi için destek olunması gerekirken, karşılıksız çek keşide etme suçuna yönelik uygulanan adli para cezaları, ödenmediği takdirde doğrudan hapis cezasına dönmekteymiş.

Borcunu ödeyemediği için hapse giren veya ceza tehdidi altında olan bir iş esnafın, ticari faaliyetlerine devam edip borcunu ödeme imkanı tamamen ortadan kalkacağı açıktır. Bu durum hem borçluyu hem de alacağını tahsil edemeyen alacaklıyı mağdur eden büyük bir paradoks gibi gözüküyor.

Şahlanmadan oturduğumuz yerden baktığımızda büyük krizin ortasında olduğumuz inkaredilemez bir gerçektir. Artık ekonomik kriz döneminde çek, piyasayı fonlayan bir enstrüman olmaktan ziyade risk büyüten bir unsur haline gelmiştir. Ticari hayatın durma noktasına gelmemesi için bankacılık sisteminin çek garantili ürünleri (DTS, Doğrudan Borçlandırma Sistemi gibi) daha erişilebilir kılması, devletin ise hem alacaklının hakkını koruyan hem de dürüst tacirin kriz altında ezilmesini engelleyen dengeli ve dinamik hukuki düzenlemeleri devreye sokması hayati önem taşımaktadır. Güvenin olmadığı yerde ticaret, ticaretin olmadığı yerde ise ekonomik iyileşme mümkün değildir.

İşin özü çek mayını zincirlerinden kurtulmuş serseri serseri dolaşıyor yarın hangi firmayı patlatacak diye beklemektense bir an önce çözüm bulunmalıdır.